Tai cau truc ngan hang hay la su chia lai loi ich?

Tai cau truc ngan hang hay la su chia lai loi ich?

(TBKTSG) - Neu nhu vao nam 2000, khoi ngan hang quoc doanh chiem den gan 78% thi phan von huy dong cung nhu cho vay cua nen kinh te thi den nam 2005, thi phan noi chung cua khoi nay da giam xuong chi con khoang 74%. Xu huong giam manh bat dau the hien ro net hon trong giai doan nam nam gan day. Den nam 2010, khoi ngan hang quoc doanh, trong do bao gom ca Ngan hang Chinh sach xa hoi, chi con chiem 45% tong von huy dong va 51% tong von cho vay nen kinh te. Xu huong nay cho thay vi tri ngay cang lon manh va vai tro khong the thay the cua khoi ngan hang dan doanh.

NHTM nha nuoc se la cong cu huy dong von cho DNNN

Vay nhung, bat chap thuc te nay, de an tai co cau ngan hang van dua ra dinh huong “nang cao vai tro, vi tri chi phoi cua cac ngan hang thuong mai nha nuoc”. Dinh huong nay se co y nghia gi neu nhu no khong xuat phat tu thuc te va doi hoi thuc tien cua qua trinh tai co cau ngan hang trong thoi gian toi? Du muon du khong, dinh huong nay chac chan se co mot tac dong quan trong trong viec phan bo lai nguon luc, ma thuc chat la su chia lai loi ich, giua Nha nuoc voi thi truong, giua nha nuoc voi tu nhan, va giua cac nhom loi ich dac quyen dac loi.

Xem ra dinh huong nay la mot phan cua dinh huong tong the ve vai tro chu dao cua thanh phan kinh te nha nuoc, nhung quan trong hon, voi chuc nang cua minh, cac ngan hang thuong mai (NHTM) nha nuoc con la mot cong cu ho tro cho dinh huong dua cac doanh nghiep nha nuoc (DNNN) tro thanh dau tau cua nen kinh te. Dieu nay duoc minh chung qua so lieu thuc te hang nam cho thay cac NHTM nha nuoc thuong danh mot phan von cho vay rat lon danh cho “co dong” cua minh. Chang han, cac ngan hang nhu Vietcombank, BIDV, va Vietinbank thuong cho cac DNNN vay tu 30-35%, tham chi co luc len den gan 40% tong von cho vay cua cac ngan hang nay. Trong khi do, ty phan cho vay DNNN trong cac ngan hang co phan thuong rat thap, binh quan chi khoang tu 5-10%. Voi ty phan cho vay rat lon trong khi ty le von tu co thap chua toi 10% nen dieu nay dong nghia voi viec cac NHTM nha nuoc dang la cong cu huy dong von cho khu vuc DNNN.

He qua cua tinh trang nay la nguon luc se con tiep tuc duoc phan bo thien lech va khu vuc nha nuoc se con tan dung co hoi nay de co the phinh to hon, vi nhu de an cong nghiep hoa - hien dai hoa Bo Giao thong Van tai moi day. Neu gia dinh viec phan bo von luon dua tren nguyen tac thi truong va Nha nuoc cham dut ngay cac hoat dong bao lanh ngam, dong thoi thiet lap rang buoc ngan sach cung thi se gop phan lam giam dang ke kha nang phat sinh cac sieu du an co tinh chat “tieu tien” tu khu vuc nha nuoc. Nguoc lai, mot khi cac NHTM nha nuoc duoc dinh huong tro thanh luc luong chu luc, chu dao cua he thong cac to chuc tin dung thi cung co nghia la khu vuc kinh te nha nuoc se con la luc luong “chu luc, chu dao” cua su yeu kem, lang phi va tri tre cua nen kinh te.

Ngan hang co phan lai uu tien cho “co dong” cua minh

Trong khi do, thuc trang nay cung da va dang xuat hien trong khoi ngan hang tu nhan. Rat nhieu ngan hang tu nhan hien nay duoc so huu duoi danh nghia la co phan nhung thuc chat van la so huu gia dinh va so huu theo nhom loi ich. Ngay ca cac ngan hang co phan mang danh nghia dai chung thi thuc te quyen so huu chu yeu van nam trong tay nhom co dong lon va co dong chien luoc, trong khi vai tro va quyen cua co dong nho le rat han che. Ket qua la, cac ngan hang nay hoat dong chu yeu de huy dong von cho cac “co dong” cua minh, trong khi xem nhe cac phan khuc khach hang khac cung nhu khong chu trong dung muc viec da dang hoa san pham dich vu va nang cao nang luc quan tri va canh tranh ngan hang.

Tinh trang canh tranh tieu cuc bat dau nay sinh khi hai he thong ngan hang nha nuoc va tu nhan phai giang co loi ich lan nhau, vua cho ban than minh (tuc loi nhuan), vua cho cho co dong cua minh (tuc nguon von). Dieu nay tro nen het suc nguy hiem khi vai tro cua he thong ngan hang doi voi nen kinh te dang dan bi mat di boi chung dang bi cac “co dong chien luoc” cua minh bien thanh co may huy dong von va tai tro cho cac du an day tham vong, mao hiem va rui ro cua minh.

Trong dieu kien han muc tang truong tin dung bi gioi han thi chac chan mot ty phan tin dung khong nho se duoc cac ngan hang nay danh uu tien phan bo cho “co dong” cua minh. Dieu nay phan nao cung giup ly giai vi sao trong khi tran lai suat huy dong lien tuc giam xuong nhung lai suat cho vay cua cac ngan hang hau nhu giam khong dang ke va van co rat nhieu doanh nghiep khong the tiep can von vay.

Tai cau truc la xoa bo su chi phoi cua nhom loi ich

Tai cau truc ngan hang voi muc tieu “phat trien duoc he thong ngan hang da nang theo huong hien dai, hoat dong an toan, hieu qua vung chac” nham “dap ung tot hon nhu cau ve dich vu tai chinh, ngan hang cua nen kinh te” ma ban de an dua ra se khong the thanh cong neu nhu thieu di noi dung “tai cau truc” ve so huu. Mac du ban de an co de cap den noi dung co cau lai phap nhan va so huu cua he thong ngan hang co phan. The nhung khong hieu ly do gi, trong phan noi dung cu the lai khong thay de xuat cac giai phap cu the cho phan noi dung tai co cau nay. Thay vao do, noi dung lien quan den phan phap nhan va so huu lai duoc de cap gian tiep mot cach rat khiem ton trong phan co cau lai he thong quan tri.

Vi the cua nhom co dong loi ich da lon den muc khong chi co kha nang chi phoi va thao tung trong mot vai ngan hang co phan nho ma con co the chi phoi ca he thong ngan hang, tham chi mot cach truc tiep hoac gian tiep, chi phoi ca quy trinh lap chinh sach cua Chinh phu.

Bo qua khiem khuyet nay thi van phai thua nhan rang cac giai phap duoc neu o day ve co ban la rat quan trong, chang han nhu “han che su chi phoi, thao tung cua co dong lon, kien quyet xu ly doi voi cac co dong lon, nguoi co lien quan vi pham quy dinh ve gioi han so huu co phan tai NHTM co phan va cac to chuc tin dung so huu von cheo lan nhau”. Tuy nhien, dieu thac mac la tai sao giai phap chi co the dung lai o muc la han che ma khong the loai bo su chi phoi va thao tung cua nhom co dong lon, tai sao phai dung tu kien quyet xu ly ma khong chi don gian la xu ly dua tren cac quy dinh phap ly da co? O day van de khong phai don gian chi la viec dung tu ma quan trong hon no cho thay vi the cua nhom co dong loi ich da lon den muc khong chi co kha nang chi phoi va thao tung trong mot vai ngan hang co phan nho ma con co the chi phoi ca he thong ngan hang, tham chi mot cach truc tiep hoac gian tiep, chi phoi ca quy trinh lap chinh sach cua Chinh phu.

Noi di cung can phai noi lai, viec chi phoi cua nhom co dong lon trong khoi ngan hang co phan xet ve ban chat cung khong khac may so voi su chi phoi cua nhom NHTM nha nuoc trong toan he thong ngan hang. Tham chi, neu xet ve pham vi thi su chi phoi cua nhom NHTM nha nuoc doi voi toan he thong ngan hang con nguy hiem hon so voi su chi phoi cua nhom co dong lon doi voi mot vai ngan hang co phan. Chinh phu that kho de co the thuyet phuc rang, mot mat can phai han che su chi phoi cua co dong lon trong he thong ngan hang co phan nhung mat khac van duy tri dinh huong chi phoi cua khoi NHTM nha nuoc trong he thong cac to chuc tin dung.

Chinh vi vay, tien trinh tai cau truc he thong ngan hang voi nhung muc tieu tot dep nhu ban de an da neu cung se khong mang lai ket qua tich cuc nao neu nhu bai toan phan chia loi ich giua nha nuoc voi thi truong va giua cac nhom loi ich chua duoc giai quyet ro rang.

_____

(*) Chuong trinh Giang day kinh te Fulbright

[if !IE]>>

eurowindow

  1. Ngan hang voi van nan so do gia

    Thoi gian vua qua, lien tuc cac vu viec lua dao, su dung so do gia de the chap, vay von tai cac to chuc tin dung da dien ra. Ngan hang la dinh che tai chinh cho vay chuyen nghiep, vay co sao lai de chuyen nay xay ra? [-1199984059]
  2. Mo het co van tin dung: Bat dong san co hoi sinh?

    Ngan hang cat von, hang hoa khong co nguoi mua, thi truong dinh don, du an thi cong cam chung, doanh nghiep "muoi mat" no dong hang tram ty dong tien su dung dat, tien thue nha cua Nha nuoc... Lieu tinh trang the tham nay co cham dut sau khi Ngan hang Nha nuoc tuyen bo mo toi da "van" tin dung doi voi bat dong san? [-245027344]
  3. Thi truong BDS: Chinh sach vi mo lam nen tinh chuyen nghiep

    Viec hoan thien the che, luat phap, xac lap nguyen tac khai thong va phat trien thi truong BDS lam cho no thanh nguon von lon cua quoc gia duoc su dung co hieu qua. Chinh sach tin dung la khau then chot dau tien can sua doi. [-1435149865]
  4. Noi long tin dung khong phai la cay dua than

    Noi long tien te la mot giai phap nhung no khong phai la “cay dua than” hoa giai toan bo kho khan. [-712461311]
  5. 'Dia oc can giam gia de tu cuu minh'

    Ngay khi Ngan hang Nha nuoc co chi thi noi long tin dung bat dong san, nhieu chuyen gia cho rang cac doanh nghiep dia oc phai dep loi nhuan sang mot ben, giam gia san pham de tu cuu minh hon la trong doi vao Nha nuoc. [-21548204]
  6. LienVietPostBank co Tong giam doc moi

    ANTD - Ong Pham Doan Son da chinh thuc duoc Ngan hang Buu dien Lien Viet (LienVietPostBank) bo nhiem giu chuc vu Tong Giam doc sau khi nhan duoc Ngan hang Nha nuoc phe duyet. [-1315614278]
  7. Ngan hang voi van nan so do gia

    Thoi gian vua qua, lien tuc cac vu viec lua dao, su dung so do gia de the chap, vay von tai cac to chuc tin dung da dien ra. Ngan hang la dinh che tai chinh cho vay chuyen nghiep, vay co sao lai de chuyen nay xay ra? [-1199984059]
  8. Mo het co van tin dung: Bat dong san co hoi sinh?

    Ngan hang cat von, hang hoa khong co nguoi mua, thi truong dinh don, du an thi cong cam chung, doanh nghiep "muoi mat" no dong hang tram ty dong tien su dung dat, tien thue nha cua Nha nuoc... Lieu tinh trang the tham nay co cham dut sau khi Ngan hang Nha nuoc tuyen bo mo toi da "van" tin dung doi voi bat dong san? [-245027344]
  9. Thi truong BDS: Chinh sach vi mo lam nen tinh chuyen nghiep

    Viec hoan thien the che, luat phap, xac lap nguyen tac khai thong va phat trien thi truong BDS lam cho no thanh nguon von lon cua quoc gia duoc su dung co hieu qua. Chinh sach tin dung la khau then chot dau tien can sua doi. [-1435149865]
  10. Noi long tin dung khong phai la cay dua than

    Noi long tien te la mot giai phap nhung no khong phai la “cay dua than” hoa giai toan bo kho khan. [-712461311]
  11. 'Dia oc can giam gia de tu cuu minh'

    Ngay khi Ngan hang Nha nuoc co chi thi noi long tin dung bat dong san, nhieu chuyen gia cho rang cac doanh nghiep dia oc phai dep loi nhuan sang mot ben, giam gia san pham de tu cuu minh hon la trong doi vao Nha nuoc. [-21548204]
  12. LienVietPostBank co Tong giam doc moi

    ANTD - Ong Pham Doan Son da chinh thuc duoc Ngan hang Buu dien Lien Viet (LienVietPostBank) bo nhiem giu chuc vu Tong Giam doc sau khi nhan duoc Ngan hang Nha nuoc phe duyet. [-1315614278]