Am thanh Tay Bac

Toi buoc chan len chuyen tau dem tu Ha Noi di Lao Cai, bo lai sau lung nhip song soi dong cua Ha Noi khi man dem dang dan buong tren mat nuoc song Hong.
Tau den ga. Rat dung gio. Mot ngay moi dang dan tinh giac trong man suong day dac. Toi phai mat them mot khoang thoi gian dai nua moi co the dat chan den duoc thung lung Ta Giang Phin va thay thap thoang trong nang mai nhung bong nguoi an van day mau sac. Doc theo cac con duong mon day soi da, ho, nhung nguoi dan ong, dan ba va tre nho, voi thung mung cong kenh, dang di bo hoac cuoi xe may - ma ho dieu khien chiec xe may tren nhung mat duong kho di nay mot cach dieu luyen dang la kinh ngac. Ho dang tren duong ve ban Muong Hum.

Toi da kham pha duoc nhung cong dong dan toc mien nui noi day, nao la nguoi H’Mong Hoa, H’Mong Trang, H’Mong Den, nguoi Dao Den, Dao Do, nguoi Nung, nguoi Tay… Moi dan toc deu co tieng noi rieng, co tin nguong rieng mang dam net Phat giao va Lao giao, trang phuc truyen thong duoc det bang nhieu mau sac khac nhau tuy theo moi dan toc.

Nhung cu dan mien nui tai day mang ve thanh cao, quy phai nhung phong khoang. Truoc day ho song du canh du cu, nay thi on dinh tren manh dat ma ho lam chu. Ban se ngac nhien hoi: Vay ho con lu luot di chuyen di dau nua? A, di cho phien cuoi tuan Muong Hum day. Do la noi tu hop gap go cua nhieu toc nguoi tai vung nui nay. Tai day, cac gia dinh mang den ban nhung thanh qua tu vu trong trot truoc cua minh roi mua ve cac san pham thuc an chu yeu nhu mo heo, dau phu… Viec hop cho tai day cung la dip hoi he, noi phu nu den lam quen voi nhau, noi dan ong le la ke ca ben to pho hay nham nhi nhung chen ruou cay nong. Thi nay, toi cung dang den day, dang du phan vao khung canh day mau sac, day mui huong, day tieng cuoi ben len, va ca nhung tieng leng keng cua nhung dong kim loai trang tri dinh quanh vat ao cua cac ba cac co.

Da qua trua. Troi da am va phien cho da tan. Nhung nhom nguoi tu hop ban nay, gio hoac dang lan luot quay ve lai ben duoi thung lung, mot so khac, chu yeu la nguoi H’Mong - thi nguoc len cao.

Con duong men theo suon nui. Anh sang nhu am thap. Nhung thung lung rong lon chui tot ben duoi nhung chiec cau tre lat leo, nhung dong song phu sa mau mo va nhung canh dong xinh xan nhu duoc cat got va bam chat tren lung chung nhung qua nui. Tu ngan nam nay, cuoc song cua cu dan noi day da gan bo va ben chat vao cac suon nui nhu vay, duoc duy tri ben nhung bep than hong. O day nguoi ta dung ca cui tuoi, cui thuong xuyen duoc mang ve chat day trong gian chinh cua cac ngoi nha…

Tai Sa Seng, mot ban lang cua nguoi H’Mong Hoa, mot phu nu trung nien dang sang gao va nhat co lan trong do bang nhung dong tac thuan thuc. Tu ngan xua den nay, gao la luong thuc chinh cua ho. Chinh loai thuc pham nay da giup hinh thanh nen nhip song va hinh thai sinh hoat cua cac cong dong dan toc noi day. Le an mung khi ket thuc vu mua duoc goi la cung dat lang, mot nghi le an mung “lua moi”. Nguoi phu nu kia van thoan thoat xoay deu chiec nia, roi hat tung dam gao len khong trung va ha thap chiec nia de hung tron luong gao roi xuong. Khi do, nhung hat tron, chac va nang se roi lai vao nia, con nhung hat nho hoac bi vo se nhe hon va bi gio cuon di.

Chinh noi day, tai xa Ban Khoang, mot ngoi lang cua nguoi Dao Do, trong mot goc nho cua mot quan nuoc, cung la quay ban tap hoa, toi da bat chuyen va lam quen voi mot thanh nien ten la Ly Quay Phu. Anh 34 tuoi, deo ngang lung mot chiec rua di rung. Anh ket hon voi chi Ke va sinh duoc hai con trai, 9 va 7 tuoi, hien ca hai dang di hoc. Anh Phu noi: “Lo chuyen hoc hanh cho con cai la chuyen quan trong nhat cua vo chong chung toi”. Nhin len tuong, noi co treo buc anh Chu tich Ho Chi Minh, anh Phu nhac lai cau noi cua vi cha gia dan toc cua nuoc Viet Nam, dai y rang “nhung ke thu moi hien nay la giac doi va giac dot”. Va nguoi dan ong nay, anh Phu, da rat tu hao khi tham gia vao nhung cuoc chien chong hai loai giac do, tuc la anh cham lo trong tia canh tac tren manh dat cua minh va nuoi duoc cho con cai hoc hanh o truong tieu hoc. Va boi anh Phu chi biet noi tieng cua nguoi Dao thoi, nen anh rat mung khi “tui nho noi duoc tieng Viet roi”.

Anh tam su them: “Sau nay, se cho chung no di Ha Noi hoc, roi chung no co the se xin duoc mot viec lam trong co quan nha nuoc, se la nhung can bo, ma biet dau chung, co dua se tro thanh can bo cao cap thi sao… Dieu kien song va hoan canh noi day chua that su co thay doi gi nhieu, bo me toi ngay truoc da khong dam mo tuong den nhung dieu gi xa xoi ca, nay toi co nhung uoc mo, nhung co le cung chi la giac mo thoi. Chinh hai dua con toi sau nay se thuc hien duoc giac mo cua bo no day”.

Anh Phu dua toi di mot vong quanh co ngoi cua minh. Mot can nha go mai lop ton don song. Manh san vuon co heo, ga, cho, va ca trau. Chi Ke ngung nhuom vai va moi toi vao ben trong nha. Nha khong co cua nhung co mot chiec long chim sao. Chu chim cat tieng nhu the bao tin cho ca nha biet vay, no “noi”: “Co khach… co khach”. Ngon lua trong bep nhun nhay ngay tren nen dat nen. Mot chiec ke tho so treo cao ngang dau nguoi ngay giua buc tuong, tren do co vai nen nhang va nen dang chay do. Anh Phu giai thich: “Day la ban tho. Chung toi cung bai cac than linh cua nui rung theo tap tuc cua to tien tu xua de lai. Chinh cac than linh do bao ve chung toi. Hay nghi xem, khi vo chong nao khong sinh duoc con, thi khi do dung la ho dang bi linh hon xau ve quay pha”.

Toi dung lai va tram ngam mot luc lau, anh mat toi bi nhoa di boi nhung tia sang xuyen qua hang giau. Toi da khong the nhan ngay ra duoc mot ba cu trong mot goc cua can phong, do chinh la me cua anh Phu. Tai mien son cuoc nay, nguoi lon tuoi duoc kinh trong tuyet doi. Anh Phu noi: “Tinh yeu danh cho me bao la nhu bien ca, tinh yeu danh cho bo cao ngat nhu nui rung. Song ca mot doi ma ta cung chang the nao tra het cong on bo me duoc dau”.

Ngay da sap het, bon tre nho da quay ve nha. Va truoc khi troi sup toi, toi len duong di Sa Pa, mot thu phu khong chinh thuc cua cac cong dong dan toc mien nui tai day.

Vung cao nguyen Bac bo cua Viet Nam nhu vuon den tan bau troi cao va chua dung trong do nhieu bi an chua he duoc tiet lo: rung bat ngan, nhung thac nuoc xuat hien bat ngo, nhung lum tre ky vi, nhung tuyen duong mon va nhung con duong deo khong the vuot qua, nhung thung lung sau hut duoi nhung hem nui, nhung goc cay gia buong binh va co le giua khong trung, duong di thi doi khi lay loi va hiem tro… Tai tinh mien nui xa xoi heo lanh nay, toi phai dung lai lay giay thong hanh tai mot don cong an roi moi co the buoc vao duoc khu vuc bien gioi giap voi Trung Quoc. Qua sung suong, toi da buoc qua Cong troi Quan Ba, mot khu vuc nam ep minh gon ghe giua hai suon nui mau den. Anh trang bang bac va bi dam xe boi nhung chom nui da hung vi, noi ma chung ta co the cam thay minh vua nho be yeu ot nhung cung rat uy nghi hung dung nhu nhung goc cay gia don le kia, nhung goc cay do moc thanh hang tren nhung day nui, trong tua nhu tua rem quanh nhung co ao.

Chuyen hanh trinh dan toi di tiep den mot ngoi lang cua nguoi Tay trong Vuon quoc gia Ba Be vao mot buoi sang tinh mo: nhung ngoi nha san lop ngoi am duong nam khuat sau nhung khu vuon trong chuoi, ot va rau thom. Ba Be, dich nghia la “ba bien”: Pe Lam, Pe Lu, Pe Leng duoc sinh ra tu su gap go cua ba dong song la song Nang, song Cho Leng va song Chay.

Mot vai canh chim chao lieng tren mat nuoc khien ta lien tuong den su bao la rong lon cua thien nhien hoang so noi day. Thi thoang lai gap nhung chiec thuyen con duoc deo got tu than cay sao cua nhung nguoi dan chai dang keo ca. Chi Palai nem chiec lo ra xa roi chom nguoi buong minh nghieng ra ngang tren mat nuoc, co the chi duoc giu chat bang mot soi day say buoc vao mui thuyen. Soi day cong oan xuong nhung khong dut. Trong khoanh khac ngan ngui nhung tuyet dep nay, thoi gian nhu ngung troi. Trong long toi dang len mot tinh cam la ky, mot su nguong mo truoc dong tac day tu tin, chac nich, mot hinh anh cua su song dang hien huu trong cai dang ve don so, moc mac nhung rat thi vi cua chinh nhung con nguoi noi day.


eurowindow

  1. Giai ma 'am thanh la' doc dao o Ha Noi cach day 90 nam

    Vao nam 1929, tac gia Phap F. Fenis da xuat ban mot cuon sach mong co tieu de “Hang rong va tieng rao tren duong pho Ha Noi” (Les marchands ambulants et les cris de la rue a Hanoi). Cuon sach gom 40 trang da mo ta kha day du ve cac loai hinh hang rong va tieng rao tuong ung o Ha Noi thong qua hinh anh va khuong nhac minh hoa.
  2. Dich vu san sang don Euro

    (Toquoc)-Cac quan ca phe giai khat, sieu thi dien may, kinh doanh qua mang, tin nhan dien thoai… la nhung dich vu hua hen se boi thu khi “an theo” ky Euro sap sua khoi tranh.
  3. Nen cho thai nhi nghe nhac gi?

    (Ba bau) - Me bau nen lua chon nhung loai nhac co am thanh vui nhon, ca tu trong sang, muot ma de thai nhi nghe.
  4. Em rat thich ca hat nhung giong cua em cu bi lam sao ay…

    (AloBacsi) - Moi lan hat qua micro, ghi am hay mot phuong tien am thanh nao do thi giong cua em nghe la lam…
  5. Ford Focus ST 2013 dua toc do tren pho

    Quang cao moi nhat cua Ford Focus ST 2013 la tong hop nhung doan quay do chinh khan gia thuc hien.
  6. 'Tay' bat ngo voi xe buyt Ha Noi

    Duong pho Ha Noi luon khien nguoi ta inh tai boi du loai am thanh, thoi thi tu tieng dong co, coi, ga gay, den nguoi la het, rao ban hang. Nhung tren xe buyt, bau khong khi that khac thuong, Juliette Elfick ngo ngang khi nhan ra dieu do.
  7. Giai ma 'am thanh la' doc dao o Ha Noi cach day 90 nam

    Vao nam 1929, tac gia Phap F. Fenis da xuat ban mot cuon sach mong co tieu de “Hang rong va tieng rao tren duong pho Ha Noi” (Les marchands ambulants et les cris de la rue a Hanoi). Cuon sach gom 40 trang da mo ta kha day du ve cac loai hinh hang rong va tieng rao tuong ung o Ha Noi thong qua hinh anh va khuong nhac minh hoa.
  8. Dich vu san sang don Euro

    (Toquoc)-Cac quan ca phe giai khat, sieu thi dien may, kinh doanh qua mang, tin nhan dien thoai… la nhung dich vu hua hen se boi thu khi “an theo” ky Euro sap sua khoi tranh.
  9. Nen cho thai nhi nghe nhac gi?

    (Ba bau) - Me bau nen lua chon nhung loai nhac co am thanh vui nhon, ca tu trong sang, muot ma de thai nhi nghe.
  10. Em rat thich ca hat nhung giong cua em cu bi lam sao ay…

    (AloBacsi) - Moi lan hat qua micro, ghi am hay mot phuong tien am thanh nao do thi giong cua em nghe la lam…
  11. Ford Focus ST 2013 dua toc do tren pho

    Quang cao moi nhat cua Ford Focus ST 2013 la tong hop nhung doan quay do chinh khan gia thuc hien.
  12. 'Tay' bat ngo voi xe buyt Ha Noi

    Duong pho Ha Noi luon khien nguoi ta inh tai boi du loai am thanh, thoi thi tu tieng dong co, coi, ga gay, den nguoi la het, rao ban hang. Nhung tren xe buyt, bau khong khi that khac thuong, Juliette Elfick ngo ngang khi nhan ra dieu do.